Emeklilik ve borçlanma · Video

Türkiye'ye kesin dönüş: Oturum, emekli maaşı, sağlık sigortası ve vergi için adım adım yol haritası

Kesin dönüş bir uçak bileti değil, bir süreçtir. Oturum hakkı, emekli maaşı, sağlık ve bakım sigortası, vergi, Almanya'dan ayrılış ve eşyaların Türkiye'ye getirilmesi için doğru sıra ve kontrol listesi.

Av. Talha BarutAvukat (Türkiye) · HamburgYayınOkuma süresi8 dk
YouTube'da izleyin ↗
Kısaca
  • Almanya'dan altı aydan uzun ayrılırsanız ya da kalıcı olarak taşınırsanız süresiz oturum da kural olarak düşer; on beş yıl kuralı ve Alman vatandaşıyla evlilik gibi istisnalar vardır.
  • Hangi istisnaya dayanırsanız dayanın, gitmeden önce yabancılar dairesinden oturumun devam ettiğine dair belgeyi alın.
  • Alman emekli maaşı Türkiye'ye ödenir; Deutsche Rentenversicherung'a adres ve hesap bilgilerinizi yazılı bildirin, hayat belgesini süresinde gönderin.
  • Şartlar sağlanıyorsa T/A 11 ve T/A 20 belgeleriyle Türkiye'de SGK üzerinden sigortalı kalırsınız; bakım sigortasında haklarınızı korumak için bir ay içinde başvurun.
  • Yasal emekli maaşının yıllık brüt 10.000 avroya kadar olan kısmı Almanya'da vergiden muaftır; Neubrandenburg vergi dairesinin yazılarını mutlaka cevaplayın.

Mehmet Amca kırk yıl Almanya'da çalıştı. Fabrikada, vardiyada, kışın karanlıkta işe gidip karanlıkta döndü. Emekli olduğu gün eşi Fatma Teyze'ye "Artık yeter, Antalya'ya, kendi evimize dönüyoruz" dedi. Evi boşalttılar, eşyaları dağıttılar, biletleri aldılar. Komşularla vedalaşırken Mehmet Amca çok emindi: "Emekli maaşım nasılsa gelir, oturumum da süresiz, ne zaman istersem geri gelirim."

İşte bu düşünce, kesin dönüşte yapılan en büyük yanılgılardan biri. Birçok kişi kesin dönüşü bavulu toplayıp uçağa binmekten ibaret sanıyor ya da "süresiz oturum" ifadesini "ömür boyu geçerli" olarak anlıyor. Oysa kesin dönüş bir uçak bileti değil, bir süreçtir. Bu süreçte yanlış sırayla atılan bir adım, sonradan geri alınamayabilir.

Bu yazıda oturum hakkı, emekli maaşı, sağlık sigortası, vergi, Almanya'dan ayrılış ve eşyaların Türkiye'ye getirilmesi konularında adım adım bir yol haritası bulacaksınız. Yazının sonunda da bir kontrol listesi yer alıyor.

1. Oturum hakkı

Almanya'dan ayrılıp altı aydan uzun süre yurt dışında kalırsanız, oturum izniniz kural olarak düşer. Kalıcı olarak taşınmak amacıyla ayrılıyorsanız, oturum altı ay dolmadan, ayrıldığınız anda da düşebilir. Bu kural süresiz oturum (Niederlassungserlaubnis) için de geçerlidir.

Ancak bazı önemli istisnalar vardır:

On beş yıl kuralı

Süresiz oturumunuz varsa, en az on beş yıl Almanya'da yasal olarak yaşadıysanız, geçiminiz sağlık sigortası dahil güvence altındaysa ve ağır bir sınır dışı edilme nedeni bulunmuyorsa, oturumunuz düşmeyebilir. Birlikte yaşadığınız eşinizin de süresiz oturumu varsa bu koruma ona da uzanır; eşinizin ayrıca on beş yılı doldurması gerekmez. Bu istisnada şartlar belgelerle tek tek incelenir. Geliriniz yetmiyorsa veya sağlık sigortanız belirsizse koruma işlemeyebilir.

Alman vatandaşıyla evlilik

Bir Alman vatandaşıyla evliyseniz ve evlilik birliğiniz sürüyorsa, süresiz oturumunuz bu kural nedeniyle düşmez. Burada on beş yıl veya gelir şartı aranmaz; yeter ki ağır bir sınır dışı edilme nedeni bulunmasın.

Altmış yaş kuralı

Altmış yaşını doldurmuş ve on beş yıl Almanya'da yasal olarak yaşamış süresiz oturum sahiplerinde, geçici yurt dışı kalış süresi altı ay değil on iki aydır. Eşinizin de süresiz oturumu varsa, on iki aylık sürenin onun için de geçerli olması için ikinizin de altmış yaşını doldurmuş olması gerekir. Ancak bu kural yalnızca geçici kalışlar için geçerlidir. Evi kapatıp kalıcı olarak taşınırsanız on iki aylık süre sizi korumaz.

Ayrıca uzun bir süre yurt dışında kalacaksanız, gitmeden önce yabancılar dairesinden daha uzun bir süre talep edebilirsiniz. Altı ay kuralıyla ilgili sık sorulan sorular için Almanya dışında 6 aydan fazla kalmak yazımıza da bakabilirsiniz.

DurumOturum ne olur?
Altı aydan uzun yurt dışı ya da kalıcı taşınmaKural olarak düşer, süresiz oturum dahil.
On beş yıl yasal ikamet, güvence altında geçimDüşmeyebilir; şartlar belgelerle incelenir.
Alman vatandaşıyla süren evlilikBu kural nedeniyle düşmez.
Altmış yaş üstü ve on beş yıl ikametGeçici kalışta süre on iki ay; kalıcı taşınmada koruma yok.

2. Emekli maaşı

Alman emekli maaşı Türkiye'ye de ödenir. Türk ve Alman vatandaşları için Türkiye'de oturmak, kural olarak maaşı düşürmez. Ancak taşınmadan önce Deutsche Rentenversicherung'a yeni adresinizi ve maaşın yatırılacağı hesabı yazılı olarak bildirmeniz gerekir.

3. Sağlık sigortası

Almanya ile Türkiye arasında sosyal güvenlik anlaşması bulunmaktadır. Almanya'da emekli sağlık sigortasındaysanız, Türkiye'ye taşındıktan sonra da sigortalı kalabilirsiniz. Bunun için iki şart vardır:

  1. Türkiye'den emekli maaşı almıyor ve böyle bir maaşa başvurmamış olmalısınız.
  2. Türkiye'de çalışıp oradan sigortalı olmamalısınız.

Alman veya Türk vatandaşı değilseniz, taşınmadan önce mutlaka Krankenkasse'nizden teyit alın.

  1. 01
    Krankenkasse'den belgeleri alın

    Şartlar sağlanıyorsa, ilk 183 gün için T/A 11 belgesini, sonrası için T/A 20 belgesini alırsınız.

  2. 02
    Belgeleri SGK'ya teslim edin

    Her belgeyi ilgili dönemde Türkiye'de oturduğunuz yerdeki SGK birimine teslim edersiniz.

  3. 03
    Türkiye'den de emekliyseniz önceden danışın

    Türkiye'den de emekli maaşı alıyorsanız durum değişir; taşınmadan önce Krankenkasse'nize yazılı olarak danışın.

Bakım sigortası

Bakım sigortası (Pflegeversicherung) Türkiye'ye yerleşince kural olarak sona erer ve Almanya'dan bakım parası Türkiye'ye ödenmez.

4. Vergi

Türkiye'de yaşıyor ve Almanya'dan yalnızca yasal emekli maaşı alıyorsanız, kural olarak Neubrandenburg vergi dairesi yetkilidir. Başka gelirleriniz varsa yetkili vergi dairesi değişebilir.

İki ülke arasındaki vergi anlaşmasına göre, yasal emekli maaşının yıllık brüt 10.000 avroya kadar olan kısmı Almanya'da vergiden muaftır. Bu tutarın üzeri vergilendirilebilir, ancak Almanya'nın alacağı vergi toplam brüt maaşın yüzde onunu geçemez. Memur emekli aylıkları için ayrı kurallar geçerlidir.

5. Almanya'dan ayrılış

Almanya'da başka bir konut tutmuyorsanız, evden çıktıktan sonra iki hafta içinde Abmeldung yapmanız gerekir. Kira sözleşmesinin fesih süresi çoğunlukla üç aydır; planlamanızı buna göre erkenden yapın. Rundfunkbeitrag'ı, sigortaları, telefon ve internet aboneliklerini iptal edin.

6. Eşyaların Türkiye'ye getirilmesi

Bu kurallar hangi Avrupa ülkesinden dönülürse dönülsün aynıdır.

Yurt dışında en az 24 ay yaşamış ve Türkiye'ye kesin dönüş yapan Türk vatandaşları, kullanılmış ev eşyalarını gümrük vergisi ödemeden getirebilir. Bunun için konsolosluktan ikamet nakil belgesi alınır. Bu hak, her dönüş için aile başına bir kez kullanılır; tekrar yararlanmak için yeniden en az 24 ay yurt dışında yaşamak gerekir. Eşyalar sizinle birlikte, gelişinizden önce veya gelişinizden sonraki altı ay içinde getirilebilir. Nakliyeden önce tarihleri gümrük idaresiyle teyit edin.

Belgelerinizi kontrol edin

Oturum kartınızın üzerinde ne yazdığına bakın: "Niederlassungserlaubnis" mi, "Daueraufenthalt-EU" mu, yoksa "Aufenthaltserlaubnis" mı? Son emeklilik yazınızda "Rente wegen voller Erwerbsminderung" ifadesi geçiyor mu? Bu yazıda anlatılanların önemli bir kısmı bu ifadelere göre değişmektedir.

Diğer istisnalar ve dikkat edilmesi gerekenler

  • Alman vatandaşları: Alman vatandaşıysanız, Alman-Türk çifte vatandaşlar dahil, oturum kaybı kuralı size uygulanmaz.
  • Daueraufenthalt-EU: Kartınızda bu ifade yazıyorsa, kural olarak on iki ay kesintisiz Avrupa Birliği dışında kalmanız halinde bu hak düşer. Almanya dışında altı yıl kalmak da bu hakkı düşürür. Başka bir AB ülkesinde yaşıyorsanız, bu izin için on iki ay kuralı genelde benzer şekilde işler; yine de kendi ülkenizin kurallarını mutlaka kontrol edin.
  • ARB 1/80 hakları: Türk vatandaşlarının ARB 1/80'den doğan hakları da kaybedilebilir. Bunun için herkes için geçerli tek bir süre yoktur. Hakkın türüne, yurt dışında ne kadar kalındığına ve geçerli bir neden olup olmadığına bakılır.
  • Malulen emeklilik: Sağlık durumunuz aslında kısmi malullüğe uygun olduğu halde, iş bulunamadığı için tam malulen emeklilik maaşı alıyorsanız, bu tam maaş Türkiye'ye ödenmez. Sağlık şartlarınız uygunsa, bunun yerine kısmi malullük maaşı ödenebilir. Yani maaşınız düşebilir; bunu taşınmadan önce hesaplatın.
  • Sosyal yardımlar: Grundsicherung im Alter (yaşlılıkta temel güvence) ve Wohngeld (kira yardımı), Türkiye'ye taşınıldığında kural olarak kesilir. Bu yardımları alıyorsanız gelir planlamanızı buna göre yapın.

En kötü senaryo

Mehmet Amca'ya dönelim. Antalya'da iki yıl geçti. Fatma Teyze hastalandı ve bakıma ihtiyacı var. Çocuklar Almanya'da, "Gelin, size biz bakalım" diyorlar. Ancak oturum çoktan düşmüş, gitmeden önce belge alınmamış. Almanya'ya dönmek için artık vize gerekiyor. Bakım sigortası yok; Türkiye'deki bakım masrafları tamamen cepten ödeniyor.

Peki çıkış yolu var mı? Kanunda emekliler için bir geri dönüş imkânı bulunmaktadır. Almanya'dan emekli maaşı alan ve ayrılmadan önce en az sekiz yıl Almanya'da yasal olarak yaşamış kişiye, kural olarak yeniden oturum izni verilir. Ancak bu otomatik değildir: Maaşın geçime yetip yetmediği ve sağlık sigortası incelenir, vize işlemi de konsolosluk üzerinden yürür. Yani kapı tamamen kapanmaz, ama çok zorlaşır. Oysa gitmeden önce atılacak birkaç adım bu kapıyı açık tutabilirdi.

Kontrol listesi

  1. Oturum kartınıza bakın ve hangi türde olduğunu öğrenin.
  2. Bir istisnaya giriyorsanız, gitmeden önce oturumun devam ettiğine dair belgeyi isteyin.
  3. Deutsche Rentenversicherung'a adres ve hesap bilgilerinizi yazılı olarak bildirin.
  4. Malulen emeklilik alıyorsanız, Türkiye'de ne kadar ödeneceğini önceden sorun.
  5. Krankenkasse'nize yazılı olarak danışın, T/A 11 ve T/A 20 belgelerini alın ve Türkiye'de SGK'ya teslim edin.
  6. Bakım sigortasında haklarınızı korumak için bir ay içinde başvurun.
  7. Neubrandenburg vergi dairesinden gelen yazılara mutlaka cevap verin.
  8. Abmeldung, kira feshi, Rundfunkbeitrag, sigortalar ve abonelikler için gerekli işlemleri yapın.
  9. Konsolosluktan ikamet nakil belgesini alın ve eşyaların getirilme tarihlerini gümrükle teyit edin.
  10. Almanya'daki banka hesabınızı hemen kapatmayın ve tüm belgelerinizin bir kopyasını Almanya'daki yakınlarınızda bırakın.

Sonuç

Mehmet Amca'nın bir de komşusu vardı: Ali Amca. Aynı yıl emekli oldu, ama önce bu listeyi uyguladı. Belgesini aldı, Krankenkasse'ye yazdı, banka hesabını açık tuttu. Bugün yazlarını Antalya'da geçiriyor, torunu doğduğunda da rahatça Hamburg'a gelebiliyor.

İkisi arasındaki fark bavul değil, sıraydı.

Sık sorulan sorular

Süresiz oturumum varsa Türkiye'ye kesin dönünce oturumum devam eder mi?

Kural olarak hayır. Altı aydan uzun yurt dışında kalırsanız ya da kalıcı olarak taşınırsanız süresiz oturum da düşer. On beş yıl kuralı veya Alman vatandaşıyla evlilik gibi bir istisnaya giriyorsanız, gitmeden önce yabancılar dairesinden oturumun devam ettiğine dair belgeyi alın.

Alman emekli maaşım Türkiye'ye ödenir mi?

Evet. Türk ve Alman vatandaşları için Türkiye'de oturmak kural olarak maaşı düşürmez. Taşınmadan önce Deutsche Rentenversicherung'a adresinizi ve hesap bilgilerinizi yazılı bildirin ve hayat belgesini süresinde gönderin. Tam malulen emeklilik alıyorsanız maaş düşebilir.

Türkiye'de Alman sağlık sigortasıyla tedavi olabilir miyim?

Almanya'da emekli sağlık sigortasındaysanız, Türkiye'den emekli maaşı almıyor ve Türkiye'de çalışmıyorsanız evet. Krankenkasse'den T/A 11 ve T/A 20 belgelerini alıp Türkiye'de SGK'ya teslim edersiniz.

Türkiye'de yaşarken Alman emekli maaşım için vergi öder miyim?

Yasal emekli maaşının yıllık brüt 10.000 avroya kadar olan kısmı Almanya'da vergiden muaftır. Üzerindeki kısım vergilendirilebilir, ancak vergi toplam brüt maaşın yüzde onunu geçemez. Yetkili daire kural olarak Neubrandenburg vergi dairesidir.

Oturumum düştüyse Almanya'ya geri dönebilir miyim?

Almanya'dan emekli maaşı alan ve ayrılmadan önce en az sekiz yıl yasal olarak Almanya'da yaşamış kişiye kural olarak yeniden oturum izni verilir. Ancak bu otomatik değildir; geçim ve sağlık sigortası incelenir ve vize işlemi konsolosluk üzerinden yürür.

Kaynaklar

  1. § 51 AufenthG (Oturumun sona ermesi)
  2. § 37 AufenthG (Geri dönüş hakkı, emekliler)
  3. § 26 SGB XI (Bakım sigortasında devam)
  4. § 41a SGB XII (Grundsicherung yurt dışında)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Av. Talha BarutAvukat (Türkiye) · Hamburg

Talha Barut, Antalya Barosu'na kayıtlı avukattır ve Hamburg Avukatlar Odası'na (Hanseatische Rechtsanwaltskammer) kabul edilmiştir. Hamburg'da Türk hukuku alanında danışmanlık verir, 2014'ten bu yana arabulucudur.

Av. Talha Barut hakkında

Bu konuda sorunuz mu var?

Durumunuzu birlikte değerlendirelim. Türkçe veya Almanca, büroda ya da telefonda.