- Altı ay kuralı Türkiye'nin değil, Almanya'daki oturum hakkının kuralıdır ve yalnızca yabancıları ilgilendirir.
- Alman vatandaşları ve Türk-Alman çifte vatandaşlar için bu kural uygulanmaz.
- Mavi Kart sahipleri Türkiye'de süre sınırı olmadan kalabilir; Mavi Kartı olmayan Alman vatandaşları 180 günde 90 gün.
- Oturum kendiliğinden düşer: "Kimse bir şey demedi" iznin geçerli olduğu anlamına gelmez.
- Pflegegeld AB dışında yılda sekiz haftaya kadar ödenir; Grundsicherung dört haftadan sonra durur.
Almanya dışında altı aydan fazla kalma konusundaki ilk videomuza çok sayıda soru geldi. Bu yazıda yorumlardaki soruları tek tek ele alıyor ve en çok karıştırılan noktayı netleştiriyoruz. Konuya yeni başlıyorsanız önce altı ay kuralı yazımızda temel kuralları okuyabilirsiniz.
Türk vatandaşıysanız (Türk-Alman çifte vatandaşlar dahil) ya da Mavi Kartınız varsa, Türkiye tarafında bir süre sınırı yoktur. Bu ayrımı akılda tuttuğumuzda soruların büyük kısmı kendiliğinden cevap buluyor.
Alman vatandaşları için altı ay kuralı geçerli mi?
İlk grup soru Alman vatandaşlarından geldi. Kırk iki yıldır Almanya'da yaşayan ve otuz yıldır Alman vatandaşı olan bir izleyicimiz Türkiye'de ne kadar kalabileceğini sordu; bir başkası da Alman vatandaşı olursa sonradan yurt dışında sıkıntı yaşayıp yaşamayacağını merak ediyor.
Türkiye tarafı: Mavi Kart ve 90 gün kuralı
Doğumla Türk vatandaşı olup izin alarak Türk vatandaşlığından çıkmış kişiler ve onların üçüncü dereceye kadar altsoyu Mavi Kart alabilir. Mavi Kart sahipleri Türkiye'de ikamet izni almadan ve süre sınırı olmadan kalabilir.
| Mavi Kart sahipleri | Haklar |
|---|---|
| Yararlanabildikleri | Oturma, çalışma, mülk edinme ve miras gibi konularda Türk vatandaşlarına tanınan hakların büyük bölümü. Kamu kurumlarında işçi ya da sözleşmeli personel olarak çalışabilirler. |
| Kapsam dışında kalanlar | Seçme ve seçilme, askerlik ve kadrolu memur olarak çalışma. |
Türk-Alman çifte vatandaşlar
Hem Türk hem Alman vatandaşıysanız bu kanun maddesi sizin için de geçerli değildir. Almanya'da Alman vatandaşısınız, kaybedecek bir oturma izniniz yok; Türkiye'de Türk vatandaşısınız, istediğiniz kadar kalırsınız.
İsviçre'den yazan çifte vatandaş izleyicimize de cevap verelim: Yalnızca uzun süre yurt dışında yaşamakla İsviçre vatandaşlığınızı ve İsviçre'de yaşama hakkınızı kaybetmezsiniz.
Almanya'da yabancı olarak yaşayanlar: iki kural
Asıl konu, Almanya'da yabancı olarak yaşayanlar. Oturum Kanunu'nun 51. maddesinde yurt dışında bulunma bakımından iki sona erme sebebi var. Bu durumlarda oturma izni kendiliğinden sona erer:
- 01Geçici olmayan bir amaçla ayrılmak
Bu durumda süre önemli değildir; ayrıldığınız gün bile izin düşebilir. Evi kapatıp eşyaları taşımak, adres kaydını sildirmek ve Türkiye'ye kesin dönüş yapmak bunun tipik örnekleridir.
- 02Almanya dışında altı aydan fazla kalmak
Yabancılar dairesi size daha uzun bir süre vermişse o süre geçerlidir. AB Mavi Kartı (Blaue Karte EU) sahipleri ve aile birleşimiyle yanlarına gelen aile üyeleri için bu süre kanunen on iki aydır.
"Kimse bir şey demedi" yanılgısı
Bir izleyicimiz şöyle yazmış: "Türkiye'de sekiz ay da kaldım, bir yıl da kaldım, kimse bir şey demedi." Burada şunu iyi bilmek gerekiyor: Oturma izninin sona ermesi kanun gereği, kendiliğinden gerçekleşir. Size bir mektup gelmez, bir karar tebliğ edilmez.
Mesele genellikle çok sonra ortaya çıkar: kart yenilenirken, pasaport değişirken, vatandaşlık başvurusunda yurt dışında geçen süreler sorulduğunda ya da bir sosyal yardım başvurusunda. Yani kimsenin bir şey dememesi, iznin hâlâ geçerli olduğu anlamına gelmez.
Bu izleyicimiz bir Alman ile evli. Süresiz oturumu varsa durumu gerçekten güvende olabilir; bunu aşağıda istisnalar bölümünde anlatıyoruz.
İstisnalar: kimler korunuyor?
Soruların çoğu istisnalarla ilgiliydi. Kanunda üç önemli koruma var:
- 01On beş yıl kuralı
Almanya'da en az on beş yıl yasal olarak yaşamış ve süresiz oturumu (Niederlassungserlaubnis) olan kişinin oturumu ne altı ay kuralıyla ne de geçici olmayan ayrılış nedeniyle sona erer. Birlikte yaşadığı ve kendisi de süresiz oturuma sahip eşi de aynı korumadan yararlanır. İki şart var: Geçiminizin güvence altında olması (örneğin yeterli bir emekli maaşı) ve kanunda sayılan belirli sınır dışı etme nedenlerinin bulunmaması. Doğru yer, Oturum Kanunu'nun 51. maddesinin ikinci fıkrasıdır.
- 02On beş yıl ve altmış yaş
Geçiminiz güvence altında değilse ayrı bir istisna var: Almanya'da en az on beş yıl yasal olarak yaşamış, altmış yaşını doldurmuş ve süresiz oturumu olan kişi için altı aylık süre on iki aya çıkar. Onunla birlikte yaşayan, süresiz oturum sahibi ve kendisi de altmış yaşını doldurmuş eşi için de geçerlidir; eşin ayrıca on beş yıl Almanya'da yaşamış olması gerekmez. Dikkat: Bu on iki ay geçici ayrılışlar için geçerlidir; kesin dönüş yaparsanız izin yine düşer.
- 03Alman vatandaşıyla evlilik
Bir Alman vatandaşıyla evli olan ve onunla birlikte yaşayan kişinin süresiz oturumu da bu nedenlerle sona ermez. On beş yıl ve geçim şartları aranmaz; yalnızca kanunda sayılan belirli sınır dışı etme nedenlerinin bulunmaması gerekir.
Süre uzatımı: her yolculuk için ayrı
Bir izleyicimiz sordu: "Bunu bir defa almak yeterli mi, yoksa her gidip geldiğimizde yeniden mi alacağız?" Yabancılar dairesinin altı aydan uzun bir süre belirlemesi, yapacağınız o yolculuk için verilir. Örneğin bir yıllık bir Türkiye kalışı için size on iki aylık bir süre tanınır. Bu süre dolmadan Almanya'ya dönersiniz ve iş biter; bir sonraki uzun kalışınız için yeniden başvurmanız gerekir.
- Başvuruyu mutlaka altı ay dolmadan, en iyisi yola çıkmadan önce yapın.
- Uzatma geçici amaçlar için verilir: bir yakınınızın bakımı, bir tedavi ya da bir eğitim gibi.
- Süresiz oturumu olanlar için kanun bu uzatmanın kural olarak verilmesini öngörür.
- Kesin dönüş için böyle bir uzatma verilmez.
Daueraufenthalt-EU: farklı kurallar
Bir izleyicimiz şöyle yazmış: "Daueraufenthalt kartım var, demek ki her on iki ay dolmadan birkaç gün burada bulunmam yeterli." Bu tespit hukuken büyük ölçüde doğru. Daueraufenthalt-EU için kurallar farklıdır:
- İzin altı ay sonra değil, bu statünün geçerli olduğu AB ülkelerinin dışında kesintisiz on iki ay geçirildiğinde sona erer.
- Danimarka ve İrlanda bu düzenlemenin dışındadır; oralarda geçirdiğiniz günler süreyi kesmez.
- Daha önce AB Mavi Kartı sahibi olanlar ve belirli aile üyeleri için bu süre yirmi dört aydır.
- Geçici olmayan ayrılış kuralı bu izin için uygulanmaz.
- AB Adalet Divanı 2022'deki kararında, bu süre içinde AB'ye birkaç günlüğüne gelmenin bile on iki aylık süreyi kestiğini belirtti; kötüye kullanma hâllerini ise saklı tuttu.
- Almanya dışında altı yıl geçirilmesi hâlinde bu izin de sona erebilir.
On beş yıl ve Alman eş istisnaları Daueraufenthalt-EU için de kıyasen uygulanır; bu da önemli bir güvencedir.
ARB 1/80 kapsamındakiler
Ortaklık Konseyi Kararı (ARB 1/80) kapsamında haklara sahip olanlar için durum farklıdır: Bu haklar altı ay dolunca otomatik olarak düşmez. Burada hakkın neye dayandığı önemlidir. Aile birleşimiyle gelenlerin 7. maddeden doğan hakları, AB Adalet Divanı'na göre haklı bir neden olmadan uzun süre Almanya dışında kalınırsa kaybedilebilir. Çalışanların 6. maddeden doğan hakları ise ayrıca değerlendirilir. Ayrıntılar altı ay kuralı yazımızda anlatılıyor.
Sosyal ödemeler yurt dışında ne olur?
Pflegegeld ve malulen emekli maaşı alan bir izleyicimiz, Türkiye'de üç ay kalırsa Pflegegeld'in kesilip kesilmeyeceğini sordu. Sosyal ödemeler için oturum kuralından ayrı kurallar vardır:
| Ödeme | Türkiye'de kalırken |
|---|---|
| Pflegegeld (bakım parası) | AB dışındaki geçici kalışlarda 1 Ocak 2026'dan beri her takvim yılında toplam sekiz haftaya kadar ödenir. O yıl başka bir yurt dışı kalışla bu süreyi kullanmadıysanız, üç aylık bir kalışta ilk sekiz hafta ödeme devam eder, sonrasında durur. Kalış yılbaşından sonraya uzanıyorsa hesap değişebilir. |
| Erwerbsminderungsrente (malulen emekli maaşı) | Geçici yurt dışı kalışlardan etkilenmez. Türkiye'ye kalıcı taşınmada da çoğu durumda aynen ödenir; ancak emeklilik kurumuna bildirmeniz gerekir. |
| Arbeitsmarktrente | Tam maluliyet aylığı yalnızca sağlık durumuna değil, Almanya'daki iş piyasasının kapalı olmasına da dayanıyorsa, Türkiye'ye kalıcı taşınmada ödenmeyebilir. |
| Grundsicherung (yaşlılık temel güvencesi) | Dört haftadan uzun kesintisiz yurt dışı kalışlarda ödeme, dönüşünüz belgelenene kadar durur. |
| Jobcenter yardımı | Ulaşılamayacağınız bir seyahatten önce Jobcenter ile mutlaka önceden görüşün. |
Yorumlarda emeklilik başvurusu ve vize konusunda da sorular geldi; bunları ayrı videolarda ele alacağız.
Kısa özet
| Durum | Kural |
|---|---|
| Alman vatandaşları ve Türk-Alman çifte vatandaşlar | Almanya'da kaybedilecek bir oturum hakkı yok. |
| Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar ve Mavi Kart sahipleri | Türkiye'de süre sınırı yok. |
| On beş yıl süresiz oturum ve güvence altında geçim | Büyük ölçüde korunur. |
| Alman vatandaşıyla evli, süresiz oturum sahibi | Büyük ölçüde korunur. |
| Daueraufenthalt-EU | Kural olarak 12 ay |
| AB Mavi Kartı (Blaue Karte EU) sahipleri | 12 ay |
| On beş yıl yasal ikamet, 60 yaş ve süresiz oturum (ve aynı şartlardaki eş) | 12 ay |
| Diğer oturum izinleri | Kural olarak 6 ay |
Sık sorulan sorular
Alman vatandaşıyım, Türkiye'de ne kadar kalabilirim?
Almanya tarafında bir sınır yok: Altı ay kuralı yalnızca yabancılar için geçerli ve yurt dışında yaşamak Alman vatandaşlığını kaybettirmez. Türkiye tarafında ise Mavi Kartınız yoksa 180 gün içinde 90 güne kadar vizesiz kalabilir, daha uzun kalış için ikamet izni almanız gerekir.
Türk-Alman çifte vatandaşlar için altı ay kuralı geçerli mi?
Hayır. Almanya'da Alman vatandaşı olarak kaybedecek bir oturma izniniz yok, Türkiye'de de Türk vatandaşı olarak istediğiniz kadar kalabilirsiniz.
Kimse bir şey demediyse oturumum hâlâ geçerli mi?
Bu, iznin geçerli olduğunu göstermez. Oturma izni şartlar oluşunca kanun gereği kendiliğinden sona erer; size bir mektup ya da karar gelmez. Sorun çoğu zaman kart yenilenirken, vatandaşlık başvurusunda ya da bir sosyal yardım başvurusunda ortaya çıkar.
Süre uzatımını her yolculukta yeniden almam gerekir mi?
Evet. Yabancılar dairesinin verdiği uzun süre yalnızca o yolculuk için geçerlidir. On beş yıl kuralı için verilen devam belgesi (Bescheinigung) ise bir kez alınır.
Pflegegeld Türkiye'de ödenmeye devam eder mi?
AB dışındaki geçici kalışlarda 2026'dan beri her takvim yılında toplam sekiz haftaya kadar ödenir; sonrasında ödeme durur.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Talha Barut, Antalya Barosu'na kayıtlı avukattır ve Hamburg Avukatlar Odası'na (Hanseatische Rechtsanwaltskammer) kabul edilmiştir. Hamburg'da Türk hukuku alanında danışmanlık verir, 2014'ten bu yana arabulucudur.
Av. Talha Barut hakkında
