- Merz'in sözleri kanun değil; oturum hakkınızı ya da vatandaşlık başvurunuzu kendiliğinden değiştirmez.
- GEZ veri kontrolü başladı; Aralık ortasından itibaren gelecek mektuplara mutlaka cevap verin.
- 2026'nın ilk dokuz ayında Türkiye'ye 2.025 kişi gönderildi; hepsi Türk vatandaşı değil.
- Koruma statüsü olanlar menşe ülkesine gitmeden önce yabancılar dairesine bildirim yapmak zorunda.
- Asgari ücret 2027'de 14,60 avro, Minijob sınırı 633 avro oluyor.
Bu hafta Almanya'daki Türkleri ilgilendiren altı başlık ve iki kısa hatırlatma var: Başbakan Merz'in tartışma yaratan sözleri ve hukuki karşılığı, radyo-televizyon katkı payı (GEZ) veri kontrolü, Türkiye'ye yapılan sınır dışı etmeler, koruma statüsü olanların menşe ülkesine seyahati, Hessen'deki kira freni kararı ve kiliseden ayrıldığı için işten çıkarılan bir çalışanla ilgili Federal İş Mahkemesi kararı.
Merz'in sözleri oturum hakkınızı değiştirir mi?
Federal Başbakan Friedrich Merz 6 Kasım Cuma günü Berlin'de Yahudi sporcular için düzenlenen bir kabulde konuştu. Bir antrenör, sporcuların Davut yıldızlı ceketlerle sokakta yürümekten çekindiğini anlattı. Merz, Almanya'nın Holokost'tan doğan tarihî sorumluluğunun İslam ülkelerinden Almanya'ya gelenler için de aynı şekilde geçerli olduğunu söyledi ve bu sorumluluğa uymayanların ülkeyi terk etmesi gerektiğini ekledi.
Sözler başta Müslüman kuruluşlar olmak üzere eleştirildi; destekleyenler ise açıklamayı antisemitizme karşı açık bir mesaj olarak değerlendirdi. Siyasi değerlendirmeyi size bırakıp hukuki boyutuna bakalım:
- 01Bir konuşma kanun değildir
Bu açıklamayla yürürlüğe giren yeni bir sınır dışı etme kuralı yok. Bir kişinin sınır dışı edilebilmesi için Oturum Kanunu'ndaki şartların oluşması ve kişinin durumunun kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.
- 02ARB 1/80 kapsamındakilere özel güvence
1/80 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'ndan hak kazanmış Türk çalışanlar ve aileleri için bir sınır dışı etme tedbiri, ancak kişinin kendi davranışı bugün itibarıyla toplumun temel çıkarlarını etkileyen gerçek ve ciddi bir tehdit oluşturuyorsa gündeme gelebilir. Bu da kişiye özel bir inceleme gerektirir.
- 03Alman vatandaşları sınır dışı edilemez
Bu, çifte vatandaşlar için de geçerlidir.
- 04Vatandaşlıkta tarihî sorumluluk beyanı yeni değil
27 Haziran 2024'ten beri vatandaşlık başvurularında, Almanya'nın Nazi dönemine ilişkin özel tarihî sorumluluğunu, özellikle Yahudi yaşamının korunmasını kabul ettiğinizi beyan etmeniz gerekiyor. Antisemitik, ırkçı veya insanlık dışı bir saikle işlenen bir suçtan mahkûmiyet de vatandaşlığa engel olabilir; burada saikin mahkeme kararında tespit edilmiş olması önemlidir.
Şu ayrımı da hatırlatalım: Bir devletin politikalarını eleştirmek ifade özgürlüğü kapsamındadır. Ancak bir dinî topluluğa karşı nefreti kışkırtmak, insanları tehdit etmek veya onlara saldırmak, olayın içeriğine ve koşullarına göre suç oluşturabilir. Sözün içeriği ve bağlamı önemlidir.
GEZ veri kontrolü başladı: mektup gelirse ne yapmalı?
Radyo ve televizyon katkı payı (eski adıyla GEZ, Almancası Rundfunkbeitrag) için 8 Kasım'da ülke çapında dördüncü veri kontrolü başladı. Nüfus müdürlükleri, Almanya'da kayıtlı reşit kişilere ait bilgileri 9 Kasım'dan 8 Aralık'a kadar Beitragsservice'e aktarıyor. Yaklaşık 73 milyon kayıttan söz ediyoruz.
- Aktarılan bilgiler: isim, adres, doğum tarihi, medeni hâl, varsa doktora unvanı ve eve taşınma tarihi.
- Bu veri aktarımına itiraz etme imkânı yok; kanunda öngörülmüş durumda.
- Kontrol edilen: Kayıtlı adresiniz, katkı payı ödenen bir konutla eşleşiyor mu? Eşleşmiyorsa Beitragsservice size mektup gönderecek.
- İlk mektupların Aralık ortasından itibaren kademeli olarak gönderilmesi planlanıyor.
Mektup gelirse: cevap verin
| Durumunuz | Ne yapmalısınız? |
|---|---|
| Evde eşiniz ya da başka biri katkı payını zaten ödüyor | O kişinin Beitragsnummer'ını bildirin. İnternet formuyla cevap veriyorsanız mektuptaki dosya numarasını da girmeniz istenebilir. Böylece aynı konut için ikinci kez ödeme çıkmaz. |
| Evde kimse ödeme yapmıyor | Taşınma tarihinizi bildirin; katkı payı o tarihten itibaren hesaplanabilir. Bu veri kontrolü kapsamında geriye dönük kayıt en erken 1 Ocak 2024'e kadar gidebilir. |
| Bürgergeld, Sozialhilfe ya da Grundsicherung alıyorsunuz | Şartlarınız uygunsa muafiyet başvurusu yapabilirsiniz. Muafiyet otomatik değildir; başvuru ve belge gerekir. Hak sahibi olduğunuz dönem için üç yıla kadar geriye dönük talep edilebilir. |
| Türkiye'ye kesin dönüş yaptınız ama Abmeldung yapmadınız | Kaydınız hâlâ açıksa size de mektup gelebilir. Kayıt bilgilerinizi düzeltin ve gelen yazıya cevap verin. |
Katkı payı konut başına aylık 18,36 avro.
Türkiye'ye sınır dışı etmelerde son rakamlar
Federal İçişleri Bakanlığı'nın Sol Parti milletvekili Clara Bünger'in sorusuna verdiği cevaba göre, 2026'nın ilk dokuz ayında Almanya'dan toplam 14.324 kişi sınır dışı edildi. Bu, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 19 daha az.
Ancak Türkiye, hedef ülkeler listesinde ilk sırada: İlk dokuz ayda Türkiye'ye 2.025 kişi gönderildi. Önemli bir ayrım: Bu rakam Türkiye'ye gönderilen kişileri gösteriyor; hepsinin Türk vatandaşı olduğunu göstermiyor.
Oturumu olan, çalışan veya 1/80 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'ndan hak kazanmış bir Türk vatandaşının hukuki durumu ile iltica başvurusu reddedilmiş ve ülkeden ayrılmakla yükümlü bir kişinin durumu aynı değildir.
Koruma statüsü olanlar ve menşe ülkesine seyahat
Oturum Kanunu'nun 47b maddesine göre iltica hakkı tanınmış kişiler, uluslararası koruma statüsü verilenler ve belirli sınır dışı yasaklarından yararlananlar, menşe ülkelerine seyahate çıkmadan önce seyahati ve nedenini yabancılar dairesine (Ausländerbehörde) bildirmek zorunda. Yabancılar dairesi bu bildirimi BAMF'a iletir; BAMF da koruma statüsünün geri alınıp alınmayacağını inceler.
Trier kararı
Somali vatandaşı bir kadına 2017'de kadın sünneti tehlikesi nedeniyle mülteci statüsü verilmişti. BAMF, kadının sosyal medyadaki videolarından onun birçok kez Somaliland bölgesine gittiğini, orada siyasetçilerle görüştüğünü ve açık etkinliklere katıldığını tespit etti. Kadın, çocuklarını görmek için Etiyopya'ya gittiğini ve sınır bölgesinde bulunduğunu savundu. Trier İdare Mahkemesi bu açıklamayı kabul etmedi ve statünün geri alınmasını hukuka uygun buldu.
Mahkeme yalnızca seyahat videolarına bakmadı: Seyahatlerin sıklığını ve ne kadar görünür olduğunu değerlendirdi, ayrıca 2017'de korumaya yol açan tehlikenin bugün hâlâ devam edip etmediğini inceledi. Dava henüz kesin olarak sonuçlanmış değil.
Bu olaydan herkes için otomatik bir sonuç çıkarmamak gerekir. Cenazeye katılmak ya da ağır hasta bir yakını görmek gibi kısa ve zorunlu ziyaretler bazı dosyalarda farklı değerlendirilmiştir. Her olayda seyahatin amacı, süresi, sıklığı ve kişinin önceki koruma gerekçesi ayrı ayrı incelenir.
Hessen'de kira freni kararı
Frankfurt Eyalet Mahkemesi (Landgericht) 4 Kasım tarihli kararında, Hessen'de uzatılan kira koruma düzenlemesini Aralık 2025 ile Kasım 2026 arasındaki dönem için geçersiz buldu. Gerekçe: Eyalet hükümeti düzenlemeyi uzatırken güncel verilere dayanmamış, eski verilerle yetinmişti.
Bu düzenleme yalnızca yeni kiralanan evlerdeki kira freninden ibaret değil. Hessen'de belirli bölgelerde mevcut kiralar için yüzde 15'lik kira artış sınırı (Kappungsgrenze) ve bazı konut dönüşüm satışlarında uzatılmış fesih koruması da aynı düzenlemenin içinde. Bu nedenle yalnızca yeni sözleşme yapanlar değil, mevcut kirası artırılanlar da durumlarını kontrol ettirmeli.
Davada kiracı, Frankfurt'taki dairesi için emsal kiradan ayda yaklaşık 410 avro fazla ödediğini ileri sürerek geri ödeme istedi. Kasım 2025'e kadarki dönem için haklı bulundu, Aralık 2025 ve sonrasındaki talebi reddedildi. Landgericht, Amtsgericht'in 10 Haziran 2026 tarihli kararını istinaf aşamasında onayladı.
Kiliseden ayrıldı diye işten çıkarılabilir mi?
Almanya'da hastanelerin, huzurevlerinin ve kreşlerin önemli bir kısmı Caritas veya Diakonie gibi kilise kurumlarına bağlı ve buralarda çok sayıda Türk de çalışıyor.
Federal İş Mahkemesi (Bundesarbeitsgericht) 5 Kasım'da, Wiesbaden'daki Katolik bir dernekte hamile kadınlara danışmanlık yapan bir sosyal pedagogla ilgili karar verdi. Kadın, özel kilise vergisi nedeniyle 2013'te Katolik Kilisesi'nden ayrılmıştı. İşveren önce kiliseye geri dönmesini istedi; kabul etmeyince onu işten çıkardı.
- Mahkeme feshi geçersiz saydı: Bu işi yapmak için Katolik olmak gerekmiyordu; aynı birimde Katolik olmayan çalışanlar da aynı danışmanlık görevini yürütüyordu.
- Kiliseden ayrılma, kamuya açık bir kilise karşıtı tutuma dönüşmemişti.
- Mahkemeye göre bu koşullarda işten çıkarma, din nedeniyle ayrımcılık oluşturuyordu.
- Olağanüstü fesih için öngörülen iki haftalık süre de kaçırılmıştı.
Avrupa Birliği Adalet Divanı da Mart ayında bu dosyada benzer yönde karar vermişti. Limburg Piskoposluğu ise Anayasa Mahkemesi'ne başvurmayı değerlendiriyor.
Kısa kısa
- Asgari ücret ve Minijob: 1 Ocak 2027'den itibaren yasal asgari ücret saatte 14,60 avroya çıkıyor; Minijob aylık kazanç sınırı 633 avroya yükseliyor. Bu bir saat sınırı değil, kazanç sınırı: Asgari ücretle ayda yaklaşık 43, haftada ortalama 10 saat çalışmaya karşılık geliyor. Saat ücretiniz daha yüksekse çalışabileceğiniz saat sayısı azalır.
- Araç sigortası: Sigortanızı değiştirmeyi düşünüyorsanız poliçenizin bitiş tarihini kontrol edin. Sözleşmesi 31 Aralık'ta sona eren birçok poliçede iptal bildiriminin en geç 30 Kasım'da sigortacıya ulaşması gerekir. Her poliçenin yenileme tarihi aynı değil; kendi sözleşmenize bakın.
Toparlayalım
Bu haftanın ortak dersi şu: Bir siyasi açıklama kanun değildir, bir mahkeme kararı her zaman herkese otomatik hak vermez ve resmî bir mektubu cevapsız bırakmak çoğu zaman en kötü seçenektir. Rundfunkbeitrag mektubu gelebilecek ya da koruma statüsüyle yaşayan bir yakınınız varsa bu yazıyı onunla paylaşın.
Sık sorulan sorular
Merz'in açıklaması oturum hakkımı etkiler mi?
Kendiliğinden etkilemez. Bir konuşma kanun değildir; sınır dışı etme için Oturum Kanunu'ndaki şartların oluşması ve kişiye özel bir değerlendirme gerekir. ARB 1/80 kapsamındaki Türk çalışanlar ve aileleri için ayrıca özel güvenceler vardır.
Beitragsservice'ten mektup geldi, ne yapmalıyım?
Cevap verin. Evde biri zaten ödüyorsa onun Beitragsnummer'ını bildirin; kimse ödemiyorsa taşınma tarihinizi bildirin. Cevap vermezseniz otomatik olarak kayda alınıp ödeme talebiyle karşılaşabilirsiniz.
Koruma statüm var, Türkiye'ye gidebilir miyim?
Gitmeden önce seyahati ve nedenini yabancılar dairesine bildirmek zorundasınız; bildirmemek 1.000 avroya kadar para cezası gerektirir. Seyahat, koruma statünüzün incelenmesine ve bazı durumlarda geri alınmasına yol açabilir; önce hukuki danışmanlık alın.
2027'de Minijob sınırı ne kadar?
1 Ocak 2027'den itibaren aylık 633 avro. Bu bir kazanç sınırıdır; 14,60 avroluk asgari ücretle ayda yaklaşık 43 saat çalışmaya karşılık gelir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Talha Barut, Antalya Barosu'na kayıtlı avukattır ve Hamburg Avukatlar Odası'na (Hanseatische Rechtsanwaltskammer) kabul edilmiştir. Hamburg'da Türk hukuku alanında danışmanlık verir, 2014'ten bu yana arabulucudur.
Av. Talha Barut hakkında
